Tuesday, September 15, 2015
Một chiều nhu chiều nay
Một chiều như chiều nay. Sài gòn mưa không ngừng nghỉ. Không thể về, ngồi nghe Nguyễn Ánh 9 và uống trà. Nhớ về quá khứ, nghĩ về hiện tại và thế thôi.
Bây giờ đã không còn là chiều nữa. Đã 9h đêm. Trời vẫn không muốn ngừng mưa.
Wednesday, January 1, 2014
Sunday, September 16, 2012
Monday, April 23, 2012
Tháng tư. Sài gòn nắng và nắng, những cơn mưa vẫn còn trốn đâu mất biệt. Bao dự định vẫn chưa thực hiện. Có khi cảm thấy chẳng biết làm gì với lòng mình. Đủ hiểu rằng phải chấp nhận sự thật, phải chấp nhận và vượt qua mà sao khó quá. Cứ thấy hoang mang với những câu hỏi rằng cách mình đang sống liệu có gì không ổn, điều mình đang nghĩ liệu có gì hoang đường. Rồi giai đoạn này bao lâu sẽ qua? Đâu là con người thực sự của mình, những khát khao, những tình cảm, những ước mơ... Dreamer always alone??? Rồi sẽ qua thôi, hãy để mình chạm tới đáy của nỗi buồn và rồi mình sẽ nhìn sâu được vào nó, nhìn sâu vào lòng mình và làm theo những điều mình cảm thấy...
Tuesday, November 22, 2011
Fever
Cách đây hơn 10 năm, trong một ngày mùa xuân Hà Nội, lần đâu tiên tôi nghe Jazz, và bài đầu tiên chính là bài này: Fever. Bây giờ, tôi đã không còn nhớ nổi mình đã nghe bài đấy trong đêm hay là vào sáng sớm. Ký ức đã trở nên lẫn lộn hết cả. Năm ấy là năm tốt nghiệp đại học, quay trở lại Hà Nội trong một chuyến đi đầy ngẫu hứng với những người bạn cấp ba - Sài Gòn. Trời đang là mùa xuân, chúng tôi ở trong nhà bà con của một người bạn. Chị họ bạn tôi là một người đặc biệt, tôi đã cảm thấy thế, có điều gì trong sáng và lãng mạn toát ra từ chị. Tôi thấy chị đẹp và cá tính. Bây giờ ký ức của tôi về những ngày đó là bình hoa hồng vào buổi sáng mùa xuân mờ sương lạnh giá trong căn nhà của chị và bài hát Fever. Một lúc nào đó, sáng sớm hay gần khuya, khi tôi bước xuống cầu thang, chỉ có chị ở đó và âm thanh của bài Fever. Chúng tôi đã nói với nhau vài điều gì đó mà tôi không nhớ nữa, như hai người bạn. Tôi không thể nhớ nổi tên ca sĩ đã hát và album mà tôi đã cầm lên. 10 năm , tôi chưa bao giờ nghe lại bài hát đó cho đến hôm nay. Không hiểu sao lại nghĩ đến bài hát này và tôi đi tìm nó...
Có thể là version này chăng (năm đó tôi nghe là một ca sĩ nam hát)
hay là version này:
Chịu, không nhớ nổi nữa nhưng dù là ai hát bài này quả thực vẫn làm tôi xúc động...
Version của Eva Casidy
Có thể là version này chăng (năm đó tôi nghe là một ca sĩ nam hát)
hay là version này:
Chịu, không nhớ nổi nữa nhưng dù là ai hát bài này quả thực vẫn làm tôi xúc động...
Version của Eva Casidy
Monday, November 14, 2011
Thursday, July 14, 2011
Hôm kia đọc "Kho báu mặt trời" của Prishvin. Ngoài trời mưa rả rích, lạnh. Còn mình trong chăn ấm. Lâu lắm rồi mới có cái thú đọc sách trong một đêm mưa. Lại là một cuốn sách thấm đẫm hương vị của nước Nga ngày xưa, một điều gì đó trong sáng, êm đềm và hạnh phúc. Một cuốn sách về thiên nhiên và cuộc sống giản dị mà lại khiến người ta xúc động vô cùng. Những cái tên của những loài cây, ngọn cỏ cũng vang lên duyên dáng lạ thường, những liễu hoàn diệp, ngưu bàng, việt quất, linh sam, cỏ hiệt...
Không hiểu sao mỗi lần nghe nhắc đến cây ngưu bàng thì ngay lập tức mình lại nghĩ đến Bình minh mưa, nghĩ đến "trong một đêm như đêm nay mình sẽ mở toang cửa sổ, nằm xuống trùm chăn kín mà nghe mưa gõ trên những cây ngưu bàng". Và thế là mình nằm nghe mưa. Ở giữa mùa mưa rồi, thứ hơi nước hoang mang lại có cớ thổi ngang những mùi hương cũ, quen lạ lạ quen khiến đôi lúc thấy bâng khuâng.
Kho báu mặt trời là những truyện trò của một người yêu thiên nhiên và những sinh vật sống xung quanh ông đến kỳ lạ, ta thấy những điều đơn giản trở nên kỳ diệu nhờ đôi mắt, đôi tai và tâm hồn giản dị và đầy tình yêu của tác giả. "Đó sẽ là những điều kỳ diệu không giống như trong những câu chuyện về nước thần và nước chết mà là những điều kỳ diệu có thật, xảy ra ở mọi lúc, mọi nơi trong cuộc sống của chúng ta, chỉ có điều chúng ta dù có mắt mà thường xuyên không nhìn thấy, có tai mà không nghe thấy".
Bạn có muôn thử nhìn xem Kho báu mặt trời có gì? xem xem có điều gì sống lại giữa lòng ta? Đọc đi nhé! :)
Không hiểu sao mỗi lần nghe nhắc đến cây ngưu bàng thì ngay lập tức mình lại nghĩ đến Bình minh mưa, nghĩ đến "trong một đêm như đêm nay mình sẽ mở toang cửa sổ, nằm xuống trùm chăn kín mà nghe mưa gõ trên những cây ngưu bàng". Và thế là mình nằm nghe mưa. Ở giữa mùa mưa rồi, thứ hơi nước hoang mang lại có cớ thổi ngang những mùi hương cũ, quen lạ lạ quen khiến đôi lúc thấy bâng khuâng.
Kho báu mặt trời là những truyện trò của một người yêu thiên nhiên và những sinh vật sống xung quanh ông đến kỳ lạ, ta thấy những điều đơn giản trở nên kỳ diệu nhờ đôi mắt, đôi tai và tâm hồn giản dị và đầy tình yêu của tác giả. "Đó sẽ là những điều kỳ diệu không giống như trong những câu chuyện về nước thần và nước chết mà là những điều kỳ diệu có thật, xảy ra ở mọi lúc, mọi nơi trong cuộc sống của chúng ta, chỉ có điều chúng ta dù có mắt mà thường xuyên không nhìn thấy, có tai mà không nghe thấy".
Bạn có muôn thử nhìn xem Kho báu mặt trời có gì? xem xem có điều gì sống lại giữa lòng ta? Đọc đi nhé! :)
Wednesday, May 4, 2011
Sao nhỉ? Mình đang tập suy nghĩ tích cực thế mà có nhiều lúc mình lại thấy không phải lúc nào suy nghĩ tích cực cũng là đúng cả, đôi khi mình cảm thấy như thế là không thật. Suy nghĩ cũng như cuộc đời, lúc thăng lúc trầm, hết cơn bĩ cực lại tới hồi thái lai. Chẳng nên cố gắng và miễn cưỡng điều gì. Nếu không thể suy nghĩ tích cực thì hãy nghĩ tiêu cực, nghĩ cho đã để thấy ghê quá và thế là phải suy nghĩ theo chiều hướng ngược lại cho đỡ sợ. Làm sao ta có thể dối mình???
Mấy hôm nay trời nóng, oi ả quá. Sáng nay có một cơn mưa sớm. Bỗng dưng nhớ lại một năm nào đó vào những ngày này ở Đà Lạt. Những cơn mưa buổi chiều, bầu trời Hồ Xuân Hương đầy mây xám, con đường đi thác Cọp đầy sương mù trong màn mưa lất phất. Và mùi hương, hương mùa hè, hương cỏ ướt mưa trên đường lên Langbian vào sáng sớm. Những vạt hoa bồ công anh vàng rực...
Những đoạn đời nào mình đã đi qua, nghĩ lại bao giờ cũng thấy đẹp hơn lúc mình ở đó...
Mấy hôm nay trời nóng, oi ả quá. Sáng nay có một cơn mưa sớm. Bỗng dưng nhớ lại một năm nào đó vào những ngày này ở Đà Lạt. Những cơn mưa buổi chiều, bầu trời Hồ Xuân Hương đầy mây xám, con đường đi thác Cọp đầy sương mù trong màn mưa lất phất. Và mùi hương, hương mùa hè, hương cỏ ướt mưa trên đường lên Langbian vào sáng sớm. Những vạt hoa bồ công anh vàng rực...
Những đoạn đời nào mình đã đi qua, nghĩ lại bao giờ cũng thấy đẹp hơn lúc mình ở đó...
Tuesday, March 22, 2011
Cuộc sống có những lúc thế này...
Hãy làm người tự do hãy làm người cô độc
Trong yên lặng trang nghiêm của những cánh đồng
Trên đường của ta, đường tự do đường rộng
Chẳng cần tương lai và quá khứ cũng không
Ta hái hoa chơi mấy nhành anh túc
Uống ánh mặt trời như uống mối tình đầu
Ngã xuống và chết đi trong bóng tối đêm sâu
Rồi sống dậy không niềm vui, cay đắng
Thế là buồn hay vui?
Pautopxki thì cảm thấy rằng : "Trong những vần thơ ấy, mặc dầu tác giả có nói đến cái chết, nhưng có cả cái đầy đủ của cuộc sống làm cho ta chẳng muốn gì khác ngoài việc nằm như thế này hàng giờ mà nhìn lên trời, suy nghĩ"
Mình thì nghĩ cuộc sống có những lúc thế này... Là man mác, là mênh mang trong lòng, là đang thấy cô đơn và đang muốn ở một mình ở một nơi nào xa lạ, và nghĩ, và mong thấy được điều gì đó khiến cho mình ra khỏi cái đoạn lung tung này
Hãy làm người tự do hãy làm người cô độc
Trong yên lặng trang nghiêm của những cánh đồng
Trên đường của ta, đường tự do đường rộng
Chẳng cần tương lai và quá khứ cũng không
Ta hái hoa chơi mấy nhành anh túc
Uống ánh mặt trời như uống mối tình đầu
Ngã xuống và chết đi trong bóng tối đêm sâu
Rồi sống dậy không niềm vui, cay đắng
Thế là buồn hay vui?
Pautopxki thì cảm thấy rằng : "Trong những vần thơ ấy, mặc dầu tác giả có nói đến cái chết, nhưng có cả cái đầy đủ của cuộc sống làm cho ta chẳng muốn gì khác ngoài việc nằm như thế này hàng giờ mà nhìn lên trời, suy nghĩ"
Mình thì nghĩ cuộc sống có những lúc thế này... Là man mác, là mênh mang trong lòng, là đang thấy cô đơn và đang muốn ở một mình ở một nơi nào xa lạ, và nghĩ, và mong thấy được điều gì đó khiến cho mình ra khỏi cái đoạn lung tung này
Saturday, September 4, 2010
Đã Thu rồi, hôm nay đi qua cây hoa sữa đầu hẻm, thấy trong tán lá có những chùm hoa bắt đầu hé nụ. Cũng lạ, năm nay hoa sao đen không nở thành mùa. Mùa mưa đến trễ và bây giờ, đầu tháng 9, thỉnh thoảng gặp vài cây sao đen lặng lẽ xòe những cánh hoa nhỏ bé, thỉnh thoảng gặp mùi hương quen thuộc ấy vào những sáng đi làm sớm. Mùa lẫn vào mùa. Kỳ lạ.
Nhiều năm trước, mình mong, sẽ gặp ai đó để cùng đi đến cuối đời. Bây giờ nghĩ như thế thật ngây thơ, cuộc sống vốn phức tạp vô cùng, số phận nào chờ đón mình chứ. Bây giờ, nghĩ mọi thứ sẽ đến khi nó đến, có thể ngọt ngào cũng có thể đắng cay và không ai đoán trước được điều gì. Vấn đề là chấp nhận và dám sống, thế thôi.
Qua 30 rồi, nhìn mọi thứ không còn bi kịch nữa...
Nhiều năm trước, mình mong, sẽ gặp ai đó để cùng đi đến cuối đời. Bây giờ nghĩ như thế thật ngây thơ, cuộc sống vốn phức tạp vô cùng, số phận nào chờ đón mình chứ. Bây giờ, nghĩ mọi thứ sẽ đến khi nó đến, có thể ngọt ngào cũng có thể đắng cay và không ai đoán trước được điều gì. Vấn đề là chấp nhận và dám sống, thế thôi.
Qua 30 rồi, nhìn mọi thứ không còn bi kịch nữa...
Friday, June 25, 2010
Bây giờ mình ước gì trời mưa. Để mình nằm đây nghe tiếng mưa rơi trên những tán lá bàng giữa một nơi xa lạ. Mình biết ngoài kia, bên cửa sổ ngay chỗ mình ngồi lúc này, là những tán lá bàng xanh kín có thể vẫn còn ướt nước mưa của cơn mưa ban chiều, nhưng mình không thấy gì, trời tối đen.
Bây giờ trong lòng mình đang lộn xộn nhiều thứ, rất khó nói thành lời. Cảm giác này không mấy gì xa lạ và mình nghĩ mình sẽ vượt qua chóng thôi. Sao mọi thứ cứ hay lặp lại, phải chăng có rất nhiều điều mình chưa nhận ra để mà thay đổi. Sẽ khác chứ phải không? Cuộc sống không phải là vòng tròn mà là vòng xoắn ốc luôn hướng về phía trước...
Bây giờ trong lòng mình đang lộn xộn nhiều thứ, rất khó nói thành lời. Cảm giác này không mấy gì xa lạ và mình nghĩ mình sẽ vượt qua chóng thôi. Sao mọi thứ cứ hay lặp lại, phải chăng có rất nhiều điều mình chưa nhận ra để mà thay đổi. Sẽ khác chứ phải không? Cuộc sống không phải là vòng tròn mà là vòng xoắn ốc luôn hướng về phía trước...
Sunday, June 6, 2010
Friday, January 29, 2010
Tuesday, January 19, 2010
Sunday, January 10, 2010
Có khi giữa đêm
Hồi xưa, hay nghe FM 105,4, âm nhạc phát 24/24, có khi nghe rồi ngủ quên luôn tới sáng. Có lần lại tự nhiên thức dậy giữa đêm, rất tỉnh táo bởi một bài hát nào đó, những cảm giác rất lạ mà rất quen.
Mình nhớ nhất là: "Còn một mình lắng nghe hoàng hôn, tiễn em những con đường xao xác mưa về, ngày mai anh thấy mình đau nhói trong từng ngón tay, sao em chẳng dấu nỗi buồn trong mắt..."
Hay một bài hát nào đó không biết tên, và cũng không bao giờ mình bắt gặp, chỉ gặp trong những đêm khuya giật mình ấy thôi, bây giờ chỉ còn nhớ vài câu "Ôi mùa thu rồi sẽ đi qua cho lá vàng rụng rơi bên thềm, thời gian rồi sẽ đi qua cho những con thuyền xa bến, ôi ngày mai dù có cách xa có thể nào quên những phút giây êm đềm..."
Những bài hát nghe trong đêm cứ như không phải chính nó vậy, thật lạ lùng. Sự yên lặng của đêm làm cho bài ca trở nên mê hoặc hay cảm giác những cảm xúc giấu trong lòng bỗng nhiên thức tỉnh? Chẳng biết nữa!
Có phải vì thế mà mình thích bài chuyện bình thường số 7:"Có khi giữa đêm, bỗng nghe tiếng em như ngày nào bên đời ngọt ngào, có khi giữa đêm..." và mình hay xúc động khi bắt gặp những cảm xúc của ai đó trong đêm. Luôn cảm thấy rất đẹp,những nỗi cô đơn cũng có khi rất đẹp. Thật là dở hơi không biết bơi!
Mình nhớ nhất là: "Còn một mình lắng nghe hoàng hôn, tiễn em những con đường xao xác mưa về, ngày mai anh thấy mình đau nhói trong từng ngón tay, sao em chẳng dấu nỗi buồn trong mắt..."
Hay một bài hát nào đó không biết tên, và cũng không bao giờ mình bắt gặp, chỉ gặp trong những đêm khuya giật mình ấy thôi, bây giờ chỉ còn nhớ vài câu "Ôi mùa thu rồi sẽ đi qua cho lá vàng rụng rơi bên thềm, thời gian rồi sẽ đi qua cho những con thuyền xa bến, ôi ngày mai dù có cách xa có thể nào quên những phút giây êm đềm..."
Những bài hát nghe trong đêm cứ như không phải chính nó vậy, thật lạ lùng. Sự yên lặng của đêm làm cho bài ca trở nên mê hoặc hay cảm giác những cảm xúc giấu trong lòng bỗng nhiên thức tỉnh? Chẳng biết nữa!
Có phải vì thế mà mình thích bài chuyện bình thường số 7:"Có khi giữa đêm, bỗng nghe tiếng em như ngày nào bên đời ngọt ngào, có khi giữa đêm..." và mình hay xúc động khi bắt gặp những cảm xúc của ai đó trong đêm. Luôn cảm thấy rất đẹp,những nỗi cô đơn cũng có khi rất đẹp. Thật là dở hơi không biết bơi!
Saturday, November 28, 2009
Phạm Hồng Sơn – Cách ly xã hội và tường lửa (firewall)
from talawas blog by Phạm Hồng Sơn
Theo xã hội học, cách ly xã hội (social isolation) là tình trạng một cá thể không được tiếp xúc hay giao tiếp với các cá thể khác của cùng một loài. Cách ly xã hội là một chủ đề nghiên cứu của các nhà xã hội học nhằm chứng minh tầm quan trọng của xã hội hóa (socialization)[1] trong quá trình phát triển của con người (human development). Cách ly xã hội thường được nghiên cứu thông qua những thực nghiệm trên động vật linh trưởng (không thuộc giống người) và các trường hợp con người đã bị cách ly khỏi xã hội. Các sách giáo khoa về xã hội học thường trích dẫn hai điển cứu về cách ly xã hội được tìm thấy như sau:
1. Anna là một cô gái được sinh ra ngoài ý muốn từ một phụ nữ có bệnh lý về tinh thần, vào năm 1932. Cô bị nuôi nhốt trong một buồng kho trên tầng mái của nhà người ông ngoại. Anna chỉ được quan tâm sao cho không bị chết, ngoài ra không được chăm sóc gì khác. Nhà xã hội học Kingsley Davis (1940) đã mô tả tình trạng của Anna khi cô được phát hiện vào năm 1938, khi đã lên 6 tuổi: Anna không hề có dấu hiệu của ngôn ngữ và tuyệt đối không có khả năng đi lại, không có cảm nhận về điệu bộ, không có một chút khả năng tự ăn ngay cả khi thức ăn để ở trước mặt, không hiểu gì về sạch bẩn. Cô ta có vẻ ngoài thờ ơ đến mức là rất khó có thể biết là cô ta có khả năng nghe ta nói hay không. Và đó là tất cả biểu hiện của một người đã được gần 6 tuổi.
Khi được đưa tới chăm sóc ở một trường học đặc biệt, Anna đã dần học được cách đi lại, nói và tự quan tâm đến bản thân. Anna đã học được cách định hướng, nói với những câu ngắn, rửa tay, đánh răng và giúp đỡ bạn, nhưng đã chết vào lúc 10 tuổi (Davis, 1940).
2. Genie, một cô gái được tìm thấy vào năm 1970 khi đã 13 tuổi. Genie bị khóa chặt ở trong buồng ngủ một mình và cứ định kỳ lại bị buộc chặt vào chiếc ghế bô (để đi đại, tiểu tiện) hoặc buộc vào một túi ngủ. Tình trạng này kéo dài suốt từ khi Genie được 20 tháng tuổi cho đến khi được phát hiện (13 tuổi). Genie chỉ được cho ăn bằng thức ăn của trẻ sơ sinh và luôn bị đánh bằng một mái chèo gỗ khi khóc. Genie không hề được nghe tiếng người vì không ai nói gì với cô và trong phòng cũng không có TV hay radio (Curtis, 1977; Pines, 1981). Genie sau đó đã được đưa vào một bệnh viện nhi khoa và được một nhà tâm lý học mô tả lại như sau: Vào lúc nhập viện, Genie gần như không có biểu hiện gì về mặt con người (trừ hình dạng). Cô không thể đứng được thẳng, miệng chảy dãi liên tục, không biết đi vệ sinh (như người bình thường), không có khả năng kiểm soát việc tiểu tiện hay đại tiện. Genie không thể ăn được thức ăn rắn và có chiều cao, cân nặng và hình dạng như một đứa trẻ chỉ bằng nửa tuổi của cô. Nếu đưa một đồ vật cho Genie, cô sẽ giơ tay chạm vào nó, cầm lấy nó và dùng ngón tay sờ soạng như không nhìn thấy đồ vật. Cô cọ nó vào má để cảm nhận nó. Khi tôi đến bên giường cô, và giơ tay về phía cô, cô cũng đón lấy và thận trọng sờ từng ngón tay tôi rồi cũng đưa lên cọ vào má cô. Genie có biểu hiện như một trẻ mù (Rymer, 1993: 45).
Các biện pháp chăm sóc đặc biệt đã được áp dụng cho Genie nhằm xã hội hóa và phát triển khả năng ngôn ngữ cho cô. Tuy nhiên, các kết quả đạt được chỉ ở mức hạn chế và đến những năm 1990, Genie vẫn phải sống trong môi trường chăm sóc đặc biệt [2] (hết trích).
Mặc dù hai trường hợp cách ly xã hội được ghi nhận trên đây có tính chất điển hình (bị cách ly xã hội gần như tuyệt đối) và có thể nói rằng không thể trở thành phổ biến trong xã hội (con người). Tuy nhiên, hai điển cứu đã cho thấy các mức độ cách ly xã hội tuyệt đối hoặc tương đối đều gây ra những thiếu hụt và cả những tàn phá rất khó hồi phục đối với sự phát triển của con người. Nói theo ngôn ngữ dân dã, hạn chế việc giao tiếp với xã hội có thể biến một con người tài năng thành một con người “ngớ ngẩn”, hết sức thương tâm.
Trong quá trình xã hội hóa, con người có thể gặp phải những chuyện không như ý muốn hoặc thậm chí bị lừa gạt hay đầu độc. Nhưng về luật pháp cũng như đạo đức, không ai có quyền “cách ly xã hội” người khác, kể cả là tạm thời[3]. Chưa kể, sự trưởng thành đích thực của con người, ngoài việc được bồi đắp qua những giao tiếp tích cực, cũng cần phải biết cả những trải nghiệm tiêu cực hay kinh nghiệm xấu xa của xã hội. Các thực nghiệm “cách ly xã hội” cũng bị đạo đức nghề nghiệp và luật pháp nghiêm cấm thực hiện trên con người.
Qui mô và chiều sâu tương tác của con người với xã hội trên thế giới luôn được mở rộng và sâu sắc thêm, đã vượt ra ngoài biên giới quốc gia là hiện tượng có thể nhìn thấy trong thời đại ngày nay. Sự phát triển kinh ngạc của các phương tiện truyền thông qua Internet chính là thể hiện cho khát khao của con người muốn phá bỏ mọi “cách ly xã hội” để có thể phát triển bản thân một cách hoàn thiện hơn và hiệu quả hơn.
Cho dù một xã hội, một dân tộc không thể qui đơn giản như một cá nhân, nhưng, nếu hình dung một xã hội, một dân tộc như một con người, chúng ta có thể cảm nhận được sự tai hại thương tâm khi cả xã hội đó hay dân tộc đó bị “cách ly xã hội” với xã hội nhân loại rộng lớn.
Trên thực tế, không một nhà độc tài nào có thể “cách ly xã hội” từng người dân vào một căn phòng riêng biệt. Và xã hội hóa không chỉ thực hiện qua những tương tác bằng những phương tiện hiện đại trên Internet. Nhưng, khi một dân tộc bị những bức tường lửa (firewall) ngăn cách với các phương tiện xã hội hóa tiện lợi như facebook, twitter v.v…, hoặc ngăn cách với kho tàng trí tuệ nhân loại trên Internet thì có thể nói cả dân tộc đó đang ở trong tình trạng bị “cách ly xã hội”.
Một dân tộc đã bị “cách ly xã hội” thì chắc chắn không thể nào phát triển được bình thường, không thể có khả năng “sống” một cách bình thường với xã hội nhân loại. Một dân tộc đã không thể phát triển được bình thường thì những mục tiêu cao đẹp như “dân giàu, nước mạnh” hay “sánh vai với các cường quốc năm châu” chỉ là sự tự huyễn hoặc hay dối trá, không hơn!
Kết tội không phải là mục đích của các nhà xã hội học, do đó trong hai điển cứu kể trên, thủ phạm hầu như không được nhắc tới. Tuy nhiên, việc “cách ly xã hội” đối với con người, đã được tất cả thừa nhận, là một tội ác.
27/11/2009
© 2009 Phạm Hồng Sơn
© 2009 talawas blog
[1] Khái niệm “xã hội hóa” ở đây khác với “xã hội hóa” được định nghĩa trong một số từ điển tiếng Việt xuất bản ở trong nước (Từ điển tiếng Việt 1994 của NXB Khoa học Xã hội và Trung tâm Từ điển học và Từ điển tiếng Việt của NXB Đà Nẵng và Trung tâm Từ điển học 2009 đều ghi là “làm cho trở thành của chung của xã hội”) hoặc theo nghĩa đang được dùng phổ biến trên các phương tiện đại chúng của Việt Nam hiện nay (có ý nói đến việc huy động thêm sự đóng góp, tham gia của khu vực tư nhân vào các công việc từ trước chỉ do nhà nước đảm nhiệm, ví dụ: Xã hội hóa trường học, xã hội hóa y tế,…). Trong xã hội học, “xã hội hóa” (socialization) có nhiều định nghĩa với những khác biệt ít nhiều. Xin giới thiệu hai định nghĩa sau: 1. “Là quá trình tương tác suốt đời của một cá nhân với xã hội, thông qua đó, cá nhân tạo được bản sắc riêng của mình và thu được các kỹ năng về xã hội, về hoạt động thể chất và tinh thần cần cho sự tồn tại trong xã hội.” (Diana Kendall, Sociology in our times – The Essentials, 4th Edition 2004, Baylor University, Thomson-Wadsworth, trang 77) 2. “Xã hội hóa là quá tình tương tác giữa người này với người khác, kết quả là một sự chấp nhận những khuôn mẫu hành động và sự thích nghi với những khuôn mẫu” (Fitcher, trong Xã hội học đại cương do Vũ Quang Hà, Nguyễn Thị Hồng Xoan biên soạn, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2003, trang 131).
[2] Diana Kendall, Sociology in our times – The Essentials”, sđd, trang 80-81 (trường hợp cách ly xã hội thứ hai được dẫn ở đây có một sự trùng hợp rất trớ trêu là cô gái Genie có cái tên gợi đến một từ tiếng Pháp “Génie” có nghĩa là tài năng thiên bẩm, người thiên tài – PHS)
[3] Đối với các án phạt tù dành cho tội phạm, luật pháp cũng chỉ cho phép hạn chế các giao tiếp xã hội ở một mức độ nhất định và không áp dụng đối với người chưa thành niên (chưa trải qua quá trình xã hội hóa, được hiểu là đủ để đạt được những hiểu biết, kỹ năng cơ bản của con người xã hội). Đối với án phạt tử hình: xu thế của thế giới hiện nay là tiến tới bãi bỏ loại trừng phạt này.
Theo xã hội học, cách ly xã hội (social isolation) là tình trạng một cá thể không được tiếp xúc hay giao tiếp với các cá thể khác của cùng một loài. Cách ly xã hội là một chủ đề nghiên cứu của các nhà xã hội học nhằm chứng minh tầm quan trọng của xã hội hóa (socialization)[1] trong quá trình phát triển của con người (human development). Cách ly xã hội thường được nghiên cứu thông qua những thực nghiệm trên động vật linh trưởng (không thuộc giống người) và các trường hợp con người đã bị cách ly khỏi xã hội. Các sách giáo khoa về xã hội học thường trích dẫn hai điển cứu về cách ly xã hội được tìm thấy như sau:
1. Anna là một cô gái được sinh ra ngoài ý muốn từ một phụ nữ có bệnh lý về tinh thần, vào năm 1932. Cô bị nuôi nhốt trong một buồng kho trên tầng mái của nhà người ông ngoại. Anna chỉ được quan tâm sao cho không bị chết, ngoài ra không được chăm sóc gì khác. Nhà xã hội học Kingsley Davis (1940) đã mô tả tình trạng của Anna khi cô được phát hiện vào năm 1938, khi đã lên 6 tuổi: Anna không hề có dấu hiệu của ngôn ngữ và tuyệt đối không có khả năng đi lại, không có cảm nhận về điệu bộ, không có một chút khả năng tự ăn ngay cả khi thức ăn để ở trước mặt, không hiểu gì về sạch bẩn. Cô ta có vẻ ngoài thờ ơ đến mức là rất khó có thể biết là cô ta có khả năng nghe ta nói hay không. Và đó là tất cả biểu hiện của một người đã được gần 6 tuổi.
Khi được đưa tới chăm sóc ở một trường học đặc biệt, Anna đã dần học được cách đi lại, nói và tự quan tâm đến bản thân. Anna đã học được cách định hướng, nói với những câu ngắn, rửa tay, đánh răng và giúp đỡ bạn, nhưng đã chết vào lúc 10 tuổi (Davis, 1940).
2. Genie, một cô gái được tìm thấy vào năm 1970 khi đã 13 tuổi. Genie bị khóa chặt ở trong buồng ngủ một mình và cứ định kỳ lại bị buộc chặt vào chiếc ghế bô (để đi đại, tiểu tiện) hoặc buộc vào một túi ngủ. Tình trạng này kéo dài suốt từ khi Genie được 20 tháng tuổi cho đến khi được phát hiện (13 tuổi). Genie chỉ được cho ăn bằng thức ăn của trẻ sơ sinh và luôn bị đánh bằng một mái chèo gỗ khi khóc. Genie không hề được nghe tiếng người vì không ai nói gì với cô và trong phòng cũng không có TV hay radio (Curtis, 1977; Pines, 1981). Genie sau đó đã được đưa vào một bệnh viện nhi khoa và được một nhà tâm lý học mô tả lại như sau: Vào lúc nhập viện, Genie gần như không có biểu hiện gì về mặt con người (trừ hình dạng). Cô không thể đứng được thẳng, miệng chảy dãi liên tục, không biết đi vệ sinh (như người bình thường), không có khả năng kiểm soát việc tiểu tiện hay đại tiện. Genie không thể ăn được thức ăn rắn và có chiều cao, cân nặng và hình dạng như một đứa trẻ chỉ bằng nửa tuổi của cô. Nếu đưa một đồ vật cho Genie, cô sẽ giơ tay chạm vào nó, cầm lấy nó và dùng ngón tay sờ soạng như không nhìn thấy đồ vật. Cô cọ nó vào má để cảm nhận nó. Khi tôi đến bên giường cô, và giơ tay về phía cô, cô cũng đón lấy và thận trọng sờ từng ngón tay tôi rồi cũng đưa lên cọ vào má cô. Genie có biểu hiện như một trẻ mù (Rymer, 1993: 45).
Các biện pháp chăm sóc đặc biệt đã được áp dụng cho Genie nhằm xã hội hóa và phát triển khả năng ngôn ngữ cho cô. Tuy nhiên, các kết quả đạt được chỉ ở mức hạn chế và đến những năm 1990, Genie vẫn phải sống trong môi trường chăm sóc đặc biệt [2] (hết trích).
Mặc dù hai trường hợp cách ly xã hội được ghi nhận trên đây có tính chất điển hình (bị cách ly xã hội gần như tuyệt đối) và có thể nói rằng không thể trở thành phổ biến trong xã hội (con người). Tuy nhiên, hai điển cứu đã cho thấy các mức độ cách ly xã hội tuyệt đối hoặc tương đối đều gây ra những thiếu hụt và cả những tàn phá rất khó hồi phục đối với sự phát triển của con người. Nói theo ngôn ngữ dân dã, hạn chế việc giao tiếp với xã hội có thể biến một con người tài năng thành một con người “ngớ ngẩn”, hết sức thương tâm.
Trong quá trình xã hội hóa, con người có thể gặp phải những chuyện không như ý muốn hoặc thậm chí bị lừa gạt hay đầu độc. Nhưng về luật pháp cũng như đạo đức, không ai có quyền “cách ly xã hội” người khác, kể cả là tạm thời[3]. Chưa kể, sự trưởng thành đích thực của con người, ngoài việc được bồi đắp qua những giao tiếp tích cực, cũng cần phải biết cả những trải nghiệm tiêu cực hay kinh nghiệm xấu xa của xã hội. Các thực nghiệm “cách ly xã hội” cũng bị đạo đức nghề nghiệp và luật pháp nghiêm cấm thực hiện trên con người.
Qui mô và chiều sâu tương tác của con người với xã hội trên thế giới luôn được mở rộng và sâu sắc thêm, đã vượt ra ngoài biên giới quốc gia là hiện tượng có thể nhìn thấy trong thời đại ngày nay. Sự phát triển kinh ngạc của các phương tiện truyền thông qua Internet chính là thể hiện cho khát khao của con người muốn phá bỏ mọi “cách ly xã hội” để có thể phát triển bản thân một cách hoàn thiện hơn và hiệu quả hơn.
Cho dù một xã hội, một dân tộc không thể qui đơn giản như một cá nhân, nhưng, nếu hình dung một xã hội, một dân tộc như một con người, chúng ta có thể cảm nhận được sự tai hại thương tâm khi cả xã hội đó hay dân tộc đó bị “cách ly xã hội” với xã hội nhân loại rộng lớn.
Trên thực tế, không một nhà độc tài nào có thể “cách ly xã hội” từng người dân vào một căn phòng riêng biệt. Và xã hội hóa không chỉ thực hiện qua những tương tác bằng những phương tiện hiện đại trên Internet. Nhưng, khi một dân tộc bị những bức tường lửa (firewall) ngăn cách với các phương tiện xã hội hóa tiện lợi như facebook, twitter v.v…, hoặc ngăn cách với kho tàng trí tuệ nhân loại trên Internet thì có thể nói cả dân tộc đó đang ở trong tình trạng bị “cách ly xã hội”.
Một dân tộc đã bị “cách ly xã hội” thì chắc chắn không thể nào phát triển được bình thường, không thể có khả năng “sống” một cách bình thường với xã hội nhân loại. Một dân tộc đã không thể phát triển được bình thường thì những mục tiêu cao đẹp như “dân giàu, nước mạnh” hay “sánh vai với các cường quốc năm châu” chỉ là sự tự huyễn hoặc hay dối trá, không hơn!
Kết tội không phải là mục đích của các nhà xã hội học, do đó trong hai điển cứu kể trên, thủ phạm hầu như không được nhắc tới. Tuy nhiên, việc “cách ly xã hội” đối với con người, đã được tất cả thừa nhận, là một tội ác.
27/11/2009
© 2009 Phạm Hồng Sơn
© 2009 talawas blog
[1] Khái niệm “xã hội hóa” ở đây khác với “xã hội hóa” được định nghĩa trong một số từ điển tiếng Việt xuất bản ở trong nước (Từ điển tiếng Việt 1994 của NXB Khoa học Xã hội và Trung tâm Từ điển học và Từ điển tiếng Việt của NXB Đà Nẵng và Trung tâm Từ điển học 2009 đều ghi là “làm cho trở thành của chung của xã hội”) hoặc theo nghĩa đang được dùng phổ biến trên các phương tiện đại chúng của Việt Nam hiện nay (có ý nói đến việc huy động thêm sự đóng góp, tham gia của khu vực tư nhân vào các công việc từ trước chỉ do nhà nước đảm nhiệm, ví dụ: Xã hội hóa trường học, xã hội hóa y tế,…). Trong xã hội học, “xã hội hóa” (socialization) có nhiều định nghĩa với những khác biệt ít nhiều. Xin giới thiệu hai định nghĩa sau: 1. “Là quá trình tương tác suốt đời của một cá nhân với xã hội, thông qua đó, cá nhân tạo được bản sắc riêng của mình và thu được các kỹ năng về xã hội, về hoạt động thể chất và tinh thần cần cho sự tồn tại trong xã hội.” (Diana Kendall, Sociology in our times – The Essentials, 4th Edition 2004, Baylor University, Thomson-Wadsworth, trang 77) 2. “Xã hội hóa là quá tình tương tác giữa người này với người khác, kết quả là một sự chấp nhận những khuôn mẫu hành động và sự thích nghi với những khuôn mẫu” (Fitcher, trong Xã hội học đại cương do Vũ Quang Hà, Nguyễn Thị Hồng Xoan biên soạn, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2003, trang 131).
[2] Diana Kendall, Sociology in our times – The Essentials”, sđd, trang 80-81 (trường hợp cách ly xã hội thứ hai được dẫn ở đây có một sự trùng hợp rất trớ trêu là cô gái Genie có cái tên gợi đến một từ tiếng Pháp “Génie” có nghĩa là tài năng thiên bẩm, người thiên tài – PHS)
[3] Đối với các án phạt tù dành cho tội phạm, luật pháp cũng chỉ cho phép hạn chế các giao tiếp xã hội ở một mức độ nhất định và không áp dụng đối với người chưa thành niên (chưa trải qua quá trình xã hội hóa, được hiểu là đủ để đạt được những hiểu biết, kỹ năng cơ bản của con người xã hội). Đối với án phạt tử hình: xu thế của thế giới hiện nay là tiến tới bãi bỏ loại trừng phạt này.
Friday, October 30, 2009
Goodbye
Mary Hopkin
(Lennon/McCartney)
Please don't wake me until late tomorrow comes,
And I will not be late.
Late today when it becomes tomorrow.
I will leave to go away.
Goodbye, goodbye, goodbye, goodbye my love goodbye.
Song that lingered on my lips excite me now
And linger on my mind.
Leave your flower
at my door
I'll leave them for the one who waits behind.
Far away my lover sings a lonely song
And calls me to his side.
When the song of lonely love
Invites me on I must go to his side.
Goodbye, goodbye, goodbye, goodbye my love goodbye.
Mary Hopkin
(Lennon/McCartney)
Please don't wake me until late tomorrow comes,
And I will not be late.
Late today when it becomes tomorrow.
I will leave to go away.
Goodbye, goodbye, goodbye, goodbye my love goodbye.
Song that lingered on my lips excite me now
And linger on my mind.
Leave your flower
I'll leave them for the one who waits behind.
Far away my lover sings a lonely song
And calls me to his side.
When the song of lonely love
Invites me on I must go to his side.
Goodbye, goodbye, goodbye, goodbye my love goodbye.
Saturday, September 19, 2009
Thật khó diễn tả cảm giác của tôi trong lúc này, nửa như trống rỗng, nửa như lộn xộn, một sự trộn lẫn của chai sạn và cái bản tính tự bao giờ vẫn thế? Có quá nhiều cảm xúc nhưng không đủ đế khiến tôi cảm thấy bức bối đến cùng cực. Tôi vẫn làm mọi thứ như phản xạ: vào mạng đọc, lắng nghe, ghi chép như thể chẳng có gì xảy ra, như thể cái điều đang lộn xộn trong lòng bỗng nhiên có hình khối và trở nên bất động. Tôi cũng không biết mình đang cảm thấy chính xác điều gì. Một điều gì đó khiến tôi tự bảo rằng mọi thứ rất hiển nhiên phải xảy ra như thế, và một điều gì đó khác như là nuối tiếc, như là hoang mang không biết mình đúng hay sai. Rồi điều gì sẽ thay đổi, ngày mai tôi sẽ cảm thấy điều gì, tôi cũng không biết nữa.
Subscribe to:
Posts (Atom)

